Haryana Board Class 10 Sanskrit Previous Year Question Paper 2020 PDF Download (Free)

Haryana Board Class 10 Sanskrit Previous Year Question Paper 2020 PDF Download (Free)

 

निर्देशः −

(i) प्रत्येकं खण्डम् अधिकृत्य उत्तराणि एकस्मिन् स्थाने क्रमेण लेखनीयानि।

(ii) प्रश्नसंख्या प्रश्नपत्रानुसारम् अवश्यमेव लेखनीया।

(iii) श्रेष्ठाङ्कान् प्राप्तये सुवाच्यलेखोऽपेक्ष्यते।

खण्डः ‘क’
(अपठित-अवबोधनम्)

1. अधोलिखितगद्यांशं पठित्वा एतदाधारितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतपूर्णवाक्येन लिखत −

मुखे रोटिकाखण्डं गृहीत्वा एकः काकः वृक्षे उपविष्टः आसीत्। एकः शृगालः तम् दृष्ट्वा अवदत् − ‘भो मित्र ! खगेषु भवान् सुन्दरः मधुरगायकः च। कृपया गायतु इति।’ रोटिकाखण्डम् पादयोः अधः स्थापयित्वा काकः अवदत् − ‘रे नाहं पूर्ववत् मूर्खः। गताः ते दिवसाः। तर्हि गच्छतु इति।’ लज्जितः शृगालः शिरः नत्वा ततः पलायितः।

प्रश्नाः −
5 × 2 = 10

(क) कः लज्जितः अभवत् ?

(ख) काकः कुत्र उपविष्टः आसीत् ?

(ग) काकः रोटिकाखण्डम् कुत्र अस्थापयत् ?

(घ) शृगालः काकं दृष्ट्वा किम् अवदत् ?

(ङ) अस्य गद्यांशस्य समुचितं शीर्षकं लिखत।

खण्डः ‘ख’
(रचनात्मक-लेखनम्)

2. भवतः नाम प्रतीकः। विद्यालयस्य प्रतियोगितासु भवता अनेकानि पदकानि जितानि। आदित्यं प्रति लिखिते पत्रे मञ्जूषायां प्रदत्तैः पदैः पूरयित्वा उत्तरपुस्तिकायां लिखत −
4 × 1 = 4

परीक्षाभवनम्
तिथिः

प्रियमित्र (i) …………..,

सस्नेहं नमस्ते।
अत्र कुशलं तत्रास्तु। मया (ii) ............ प्रतियोगितासु भागः गृहीतः। 100 मी० धावनप्रतियोगितायां मया (iii) ............ प्राप्तम्। 200 मी० धावनप्रतियोगितायां च रजतपदकम्। पितृभ्यां मम प्रणामाः।

तव अभिन्नमित्रम्
(iv) ............।

मञ्जूषा
प्रतीकः, स्वर्णपदकम्, अनेकासु, आदित्यः।

3. चित्रं दृष्ट्वा अधः प्रदत्तवाक्यानि पठित्वा रिक्तस्थानानि उचितम् जुषापदैः पूरयत −
4 × 1 = 4

(i) इदम् ………… राजद्वारस्य अस्ति।

(ii) राजा ………….. अधितिष्ठति।

(iii) चित्रे द्वौ ………….. अपि स्तः।

(iv) राजा ………….. सह वार्तालापं करोति।

मञ्जूषा
राजकुमाराभ्याम्, चित्रम्, राजसिंहासनम्, राजकुमारौ।

अथवा
(केवलं प्रज्ञाचक्षुभ्यः)

‘जलस्य महत्त्वम्’ इति विषयम् अधिकृत्य चत्वारि वाक्यानि संस्कृतभाषायां लिखत।

खण्डः ‘ग’
(पठित-अवबोधनम्)

4. अधोलिखितगद्यांशस्य सप्रसङ्गं हिन्दीभाषायां सरलार्थः लेखनीयः − 4

सा व्याघ्रमागच्छन्तं दृष्ट्वा धाष्ट्यार्त् पुत्रौ चपेटतया प्रहृत्य जगाद −
‘कथमेकैकशो व्याघ्रभक्षणाय कलहं कुरुथ ?’

अथवा

आम् सत्यं कथितं त्वया−वस्तुतः वनराजः भवितुं तु अहमेव योग्यः।

5. अधोलिखितश्लोकस्य सप्रसङ्गं हिन्दीभाषायां सरलार्थः लेखितव्यः − 4

व्यायामो हि सदा पथ्यो बलिनां स्निग्धभोजिनाम्।
स च शीते वसन्ते च तेषां पथ्यतमः स्मृतः।।

अथवा

सम्पत्तौ च विपत्तौ च महतामेकरूपता।
उदये सविता रक्तो रक्तश्चास्तमये तथा।।

6. अधोलिखितसूक्तिषु द्वयोः भाषार्थं हिन्दीभाषायां लिखत − 2 × 2 = 4

(क) हरिततरूणां ललितलतानां माला रमणीया।

(ख) वसन्तसमये प्राप्ते काकः काकः पिकः पिकः।

(ग) एक एव खगो मानी वने वसति चातकः।

7. अधोलिखितगद्यांशं पठित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतेन लिखत −

विचित्रा दैवगतिः। तस्यामेव रात्रौ तस्मिन् गृहे कश्चन चौरः गृहाभ्यन्तरं प्रविष्टः। तत्र निहितामेकां मञ्जूषाम् आदाय पलायितः। चौरस्य पादध्वनिना प्रबुद्धोऽतिथिः चौरशङ्कया तमन्वधावत्।

प्रश्नाः −
3 × 1 = 3

(क) दैवगतिः कीदृशी वर्तते ?

(ख) गृहाभ्यन्तरं कः प्रविष्टः ?

(ग) अतिथिः केन प्रबुद्धः ?

8. अधोलिखितश्लोकं पठित्वा प्रश्नोत्तराणि संस्कृतेन लिखत −

त्यक्त्वा धर्मप्रदां वाचं परुषां योऽभ्युदीरयेत्।
परित्यज्य फलं पक्वं भुङ्क्तेऽपक्वं विमूढधीः।।

प्रश्नाः −
2 × 1 = 2

(क) धर्मप्रदां वाचं कः त्यजति ?

(ख) मूढः पुरुषः कां वाणीं वदति ?

9. रेखाङ्कितापदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत −
3 × 1 = 3

(क) वृष्टिभिः वसुधां मेघाः आर्द्रयन्ति।

(ख) प्राणेभ्योऽपि प्रियः सुहृत्।

(ग) स भारवेदनया क्रन्दति स्म।

10. प्रश्नपत्रे लिखितश्लोकान् विहाय ‘शेमुषी’ द्वितीयो भागः पुस्तकात् एकं शुद्धं श्लोकं संस्कृतभाषायां लिखत। 4

खण्डः ‘घ’
(अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्)

11. कर्मकारकस्य अथवा अधिकरणकारकस्य परिभाषां सोदाहरणं हिन्दीभाषायां लिखत। 2

12. यण् सन्धेः अथवा विसर्गसन्धेः परिभाषां सोदाहरणं हिन्दीभाषायां लिखत। 2

13. कर्मधारयसमासस्य अथवा द्वन्द्वसमासस्य परिभाषां सोदाहरणं हिन्दीभाषायां लिखत। 2

14. यथानिर्दिष्टशब्दरूपाणि लिखत −
4 × 1 = 4

(क) ‘राम’ शब्दस्य सप्तमी − बहुवचने।

(ख) ‘गुरु’ शब्दस्य चतुर्थी − एकवचने।

(ग) ‘रमा’ शब्दस्य षष्ठी − द्विवचने।

(घ) ‘पितृ’ शब्दस्य द्वितीया − बहुवचने।

15. यथानिर्दिष्टधातुरूपाणि लिखत −
4 × 1 = 4

(क) ‘भू’ धातुः, लट् लकारः, प्रथमपुरुषस्य द्विवचने।

(ख) ‘गम्’ धातुः, लङ् लकारः, मध्यमपुरुषस्य एकवचने।

(ग) ‘पठ्’ धातुः, लृट् लकारः, उत्तमपुरुषस्य बहुवचने।

(घ) ‘सेव्’ धातुः, लोट् लकारः, प्रथमपुरुषस्य द्विवचने।

16. प्रदत्तोषपदविभक्तिवाक्येषु उचितविभक्तिप्रयोगं कुरुत −
4 × 1 = 4

(क) गृहस्थः ………….. आश्रयम् अयच्छत्।
(अतिथये / अतिथिषु)

(ख) ……….. विना इदं दुष्करं कः कुर्यात्।
(चन्दनदासस्य / चन्दनदासेन)

(ग) पिता ……….. विद्याधनं यच्छति।
(पुत्राय / पुत्रे)

(घ) ……….. निकषा औषधालयं वर्तते।
(नगरस्य / नगरम्)

17. (क) प्रदत्तवाक्येषु रिक्तस्थानपूर्तिम् अव्ययपदैः कुरुत − 2 × 1 = 2

(i) व्यायामः ………….. पथ्यः।
(अन्यथा / सर्वदा)

(ii) ………….. हरितिमा तत्र शुचिपयार्वरणम्।
(कुत्र / यत्र)

(ख) अधोलिखितक्रियापदेभ्यः उपसर्गान् पृथक् कृत्वा लिखत −
2 × 1 = 2

(i) उपवसति।

(ii) अवलोकयति।

18. (क) अधोलिखितपदानां सन्धिं सन्धिविच्छेदं वा कृत्वा लिखत −
3 × 1 = 3

(i) न + अस्ति,

(ii) यदुक्तम्,

(iii) शरत् + चन्द्रः।

(ख) अधोलिखितसमस्तपदानां विग्रहं कुरुत −
3 × 1 = 3

(i) अनुरथम्,

(ii) देशभक्तः,

(iii) दशाननः।

19. अधोलिखितेषु पदेषु प्रकृतिप्रत्ययसंयोगः वियोगः वा करणीयः −
4 × 1 = 4

(i) परिश्रम्य,

(ii) क्रुध् + क्त,

(iii) शालीनता,

(iv) कृ + तव्यत्।

खण्डः ‘ङ’
(बहुविकल्पीय-प्रश्नाः)

20. अधोनिर्दिष्टेषु प्रश्नेषु प्रदत्तवैकल्पिकचतुर्षु उत्तरेषु एकं शुद्धम् उत्तरं विचित्य लिखत −
6 × 1 = 6

(क) ‘वपुः’ इति पदस्य पर्यायपदं किम् ?
(i) शरीरम्
(ii) वनम्
(iii) मुखम्
(iv) आननम्

(ख) ‘सार्थकम्’ इति पदस्य विलोमपदं किम् ?
(i) रूपम्
(ii) निरर्थकम्
(iii) बलम्
(iv) नीरम्

(ग) ‘तुल्यवत्सला जननी’ अत्र विशेषणपदं किम् ?
(i) जननी
(ii) तुल्य
(iii) तुल्यवत्सला
(iv) वत्सला

(घ) ‘कुमारयोः कुशलवयोः’ अत्र विशेष्यपदं किम् ?
(i) कुश
(ii) लव
(iii) कुमारयोः
(iv) कुशलवयोः

(ङ) ‘77’ इति पदस्य किं संस्कृतसंख्यावाचकपदम् ?
(i) सप्ततिः
(ii) द्विसप्ततिः
(iii) सप्तसप्ततिः
(iv) पञ्चसप्ततिः

(च) कृष्णः ………….. आपणं गच्छति। (घटिकां दृष्ट्वा रिक्तस्थानं संस्कृतपदेन पूरयत) :
(i) द्वादशवादने
(ii) दशवादने
(iii) नववादने
(iv) अष्टवादने

Haryana Board Class 10 Sanskrit 2020

Other Question Paper 

Haryana Board Class 10 Punjabi Previous Year Question Paper 2020 PDF Download (Free)

Haryana Board Class 10 Mathematics Previous Year Question Paper 2020 PDF Download (Free)

Haryana Board BSEH Class 10 English Previous Year Question Paper 2020 PDF Download (Free)