Haryana Board Class 12 Sanskrit-Previous Year Question Paper 2017 (HBSE) PDF Download (Free)

Haryana Board Class 12 Sanskrit-Previous Year Question Paper 2017 (HBSE) PDF Download (Free)

 

निर्देशाः – 

(i) प्रत्येकं खण्डम् अधिकृत्य उत्तराणि एकस्मिन् स्थाने क्रमेण लेखनीयानि। 

(ii) प्रश्नसंख्याः प्रश्नपत्रानुसारम् अवश्यमेव लेखनीयाः। 

(iii) श्रेष्ठाङ्कान् प्राप्तये सुस्पष्टलेखोऽपेक्ष्यते। 

2005/(Set : A) 

P. T. O.

1. अधोलिखितगद्यांशं पठित्वा निम्नांकितानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतपूर्णवाक्येन लिखेयुः – 

आसीत् धारानगरे भोजो नाम राजा। सिंहासनम् अधिष्ठितः सः सुप्रबन्धं स्वराज्यं समृद्धमकरोत्। तस्य राज्ये विद्यार्थिनः विद्याभ्यासं, विद्वांसः च अध्यापनं कुर्वन्ति स्म। धनिनः विपत्तौ निर्धनानां साहाय्यं कुर्वन्ति स्म। भोजः एतादृशः गुणग्राही आसीत् यत् यः कोऽपि विद्वान् राजसदसि स्वकीयां कवितां, नवीनम् आविष्कारं वा प्रस्तौति स्म तस्मै भूयांसं पुरस्कारम् अयच्छत्। 

प्रश्नाः 5 × 2 = 10 

(क) भोजो नाम राजा कुत्र आसीत् ? 

(ख) धनिनः केषां सहायतां कुर्वन्ति स्म ? 

(ग) भोजः किं समृद्धम् अकरोत् ? 

(घ) भोजस्य राज्ये विद्याभ्यासं के कुर्वन्ति स्म ? 

(ङ) भोजः कस्मै भूयांसं पुरस्कारम् अयच्छत् ? 

खण्डः ‘ख’ 

(रचनात्मक-कार्यम्) 

2. विषयमेकमधिकृत्य लघुनिबन्धं संस्कृतभाषया रचयत – 6 

(क) अनुशासनम्, 

(ख) मम विद्यालयः, 

(ग) यत्र नार्यस्तु पूज्यन्ते रमन्ते तत्र देवताः। 

खण्डः ‘ग’ 

(पठित-अवबोधनम्) 

3. अधोलिखितगद्यांशस्य हिन्दीभाषायां सरलार्थ कार्यम् – 4

(क) इदमेव च पुनः पुनरभिधीयसे – विद्वांसमपि, सचेतसमपि, महासत्त्वमपि, अभिजातमपि, धीरमपि, प्रयत्नवन्तमपि, पुरुषं दुर्बिनीता खलीकरोति लक्ष्मीः। 

अथवा 

(ख) तस्मै राज्ञे व्ययार्थं रूपचतुष्टयं दास्यामि। एतेषां माहात्म्यम् - एकं रूपं यद्वस्तु स्मर्यते तद्ददाति। द्वितीयरूपेण भोजनादिकममृततुल्यमुत्पद्यते। तृतीयरूपेणावतुरङ्गचलं भवति। चतुर्थद्रुतेनाङ्गनाभरणानि जायन्ते। 

4. अधोलिखितश्लोकस्य हिन्दीभाषायां सरलार्थ कार्यम् – 

(क) नियतं कुरु कर्म तं कर्म प्रज्ञायो ब्रूमहे। शरीरयात्रापि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः।। 

अथवा 

(ख) विपदि वैयर्थ्यमुदये क्षमा सदसि वाक्पटुता युधि विक्रमः। यशसि चाभिरुचिव्यसनं श्रुतौ प्रकृतिसिद्धिमिदं हि महात्मनाम्।। 

5. अधोलिखितासु सूक्तिपु मात्रद्वयोः सूक्त्योः भावार्थ हिन्दीभाषया लेख्यम् – 2 × 2 = 4 

(क) सुलभसौख्यमिदं बालत्वं भवति। 

(ख) दिदेश कौत्साय समस्तमेतत्। 

(ग) मनुष्याणां हिंसावृत्तिस्तु निरविधः। 

(घ) विगुणः कार्षापणः, कुत्सितश्च पुत्रः संकटे कदाचिदुपयुक्तो भवेत्। 

6. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा अधस्तनानां प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृतभाषया लेखितव्यानि — 

अस्माभिः पर्वताः शंकवः कृताः। 

एतेषां सप्तद्वीपानां प्रत्येकमावेष्टनरूपाः सप्तसमुद्राः। 

(क) सप्तसमुद्राः केषाम् आवेष्टनरूपाः सन्ति ? 

(ख) ‘अस्माभिः’ इति पदे कः शब्दः का विभक्तिश्च ? 

7. अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा अधस्तनयोः प्रश्नयोः उत्तरे लेखनीये – 

ईशावास्यमिदं सर्वं यत्किञ्च जगत्यां जगत्। 

तेन त्यक्तेन भुञ्जीथा मा गृधः कस्यस्विद् धनम्।। 

प्रश्नाः 2 × 1 = 2 

(क) जगत्सर्वं कीदृशम् अस्ति ? 

(ख) ‘सर्वम्’ इति पदे कः शब्दः का विभक्तिश्च ? 

8. रेखांकितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत – 2 × 1 = 2 

(क) शब्दैः प्रतीयते यद् गृहे चौरः अस्ति। 

(ख) पशुहृत्या तु तेषाम् आक्रीडनम्। 

खण्डः ‘घ’ 

(संस्कृत-साहित्य-परिचयः) 

9. पं० हृषीकेशभट्टाचार्यस्य अथवा महाकवेः कालिदासस्य संक्षिप्तपरिचयः हिन्दीभाषया लेखितव्यः। 4 

10. अधस्तनयोः पुस्तकयोः मध्ये एकस्य संक्षिप्तपरिचयः हिन्दीभाषया लेखनीयः – 4 

(i) समुद्रसङ्गमः, 

(ii) श्रीमद्भगवद्गीता। 

खण्डः ‘ङ्’ 

(छन्दोऽलङ्कार-परिचयः) 

11. अधोनिर्दिष्टछन्दसु मात्रद्वयोः संस्कृतभाषया लक्षणोदाहरणै लिखत – 2 × 4 = 8 

(i) अनुष्टुप्, 

(ii) वंशस्थः, 

(iii) मन्दाक्रान्ता। 

12. अधः प्रदत्तेषु अलङ्कारेषु द्वयोरेव लक्षणोदाहरणै संस्कृतभाषया लिखत – 2 × 4 = 8 

2005/(Set : A)

(i) अनुप्रासः, 

(ii) उत्प्रेक्षा, 

(iii) व्याजस्तुतिः। 

खण्डः ‘च’ 

(अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्) 

13. (क) स्वरसन्धेः अथवा विसर्गसन्धेः परिभाषां सोदाहरणं हिन्दीभाषया लिखत। 2 

(ख) कर्मकारकस्य अथवा करणकारकस्य परिभाषां सोदाहरणं हिन्दीभाषया लिखत। 2 

(ग) अव्ययीभावसमासस्य अथवा तत्पुरुष समासस्य परिभाषां सोदाहरणं हिन्दीभाषया लिखत। 2 

खण्डः ‘ङ’ 

[ बहुविकल्पीय-वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ] 

14. अधस्तनप्रश्नानां लिखितोत्तर-विकल्पेषु शुद्धविकल्पं चित्वा उत्तरपुस्तिकायां लिखत – 16 × 1 = 16 

(क) ‘अन्यथेतः’ इति पदे कः सन्धिविच्छेदः ? 

(i) अन्य + थेतः (ii) अन्यथा + इतः 

(iii) अन्यथ + इतः (iv) अन्यथा + एतः 

(ख) ‘तत् + श्रुत्वा’ इति पदे किं सन्धिपदम् ? 

(i) तदश्रुत्वा (ii) ततश्रुत्वा 

(iii) तच्छ्रुत्वा (iv) तत्झुत्वा 

(ग) ‘सर्वापि’ इति पदे का सन्धिः ? 

(i) दीर्घसन्धिः (ii) वृद्धिसन्धिः 

(iii) गुणसन्धिः (iv) यण्सन्धिः 

(घ) ‘पुष्पाञ्जलिः’ इति पदे विग्रहो अस्ति –

(i) पुष्पाणां अञ्जलिः (ii) पुष्पेषु अञ्जलिः 

(iii) पुष्पेष्यः अञ्जलिः (iv) पुष्पाय अञ्जलिः 

(ङ) ‘महान्धकारः’ इति पदे कः समासः ? 

(i) कर्मधारयः (ii) द्विगुः 

(iii) तत्पुरुषः (iv) बहुव्रीहिः 

(च) ‘महान् उत्साहः’ इति विग्रहे किं समस्तपदम् ? 

(i) महानुत्साहः (ii) महोत्साहः 

(iii) माहोत्साहः (iv) महानोत्साहः 

(छ) ‘किम्, पुल्लिंग, द्वितीया, द्विवचने रूपम्’ – 

(i) के (ii) काम् 

(iii) की (iv) कान् 

(ज) ‘वनानि’ इति पदे का विभक्तिः ? 

(i) प्रथमा (ii) तृतीया 

(iii) चतुर्थी (iv) पंचमी 

(झ) ‘याचते’ इति पदे कः धातुः ? 

(i) यच्छ (ii) यच् 

(iii) यत् (iv) याच् 

(ञ) ‘परिभ्रमसि’ इति पदे कः पुरुषः ? 

(i) प्रथमपुरुषः (ii) उत्तमपुरुषः 

(iii) मध्यमपुरुषः (iv) अन्यपुरुषः 

(ट) ‘कृतवान्’ इति पदे कः प्रत्ययः ? 

(i) क्त (ii) तल् 

(iii) क्त्वा (iv) क्तवतु 

(ठ) ‘उत् + स्था + क्तः’ एषां संयोगे किं रूपम् ? 

(i) उत्तिष्ठ (ii) उत्तिष्ठत 

(iii) उत्तिष्ठतः (iv) स्थितः 

(ड) ‘सह’ इति उपपदयोगे का विभक्तिः ? 

(i) प्रथमा (ii) तृतीया 

(iii) चतुर्थी (iv) पंचमी 

(ढ) ‘शरीरम्’ इति पदस्य समानार्थकपदमस्ति – 

(i) कलुषम् (ii) पातकम् 

(iii) अङ्गम् (iv) गात्रम् 

(ण) ‘पूर्वतनम्’ इति पदस्य विशेष्यम् – 

(i) त्वम् (ii) पत्रम् 

(iii) प्राप्तम् (iv) आशाम् 

(त) ‘विद्वान्’ इति पदस्य विलोमपदस्ति – 

(i) युवा (ii) वृद्धः 

(iii) मूर्खः (iv) बालकः

Haryana Board Class 12 Sanskrit Question paper Free PDF download link

Other Important Question paper :

Haryana Board Retail Question paper 2017 Class 12 , Free PDF Download link

Haryana Board Class 12 Public Administration-Previous Year Question Paper 2017 (HBSE) PDF Download (Free)

Haryana Board Class 12 Psychology-Previous Year Question Paper 2017 (HBSE) PDF Download (Free)